Shloka 60
मखो हि विष्णुर्भगवान् सनातनो वदन्ति तच्चाग्न्यनिलेन्दुभानव: । अतोडनसूयु: शृणुयात् पठेच्च यः स सर्वलोकानुचर: सुखी भवेत्
makho hi viṣṇur bhagavān sanātano vadanti tac cāgny-anilendu-bhānavaḥ | ato 'ḍana-sūyuḥ śṛṇuyāt paṭhec ca yaḥ sa sarva-lokānucaraḥ sukhī bhavet ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“พระวิษณุผู้เป็นภควานและนิรันดร์นั้นแลคือยัญพิธี (มคะ) แม้พระอัคนี พระวายุ พระจันทร์ และพระอาทิตย์ก็ประกาศเช่นนั้น เพราะฉะนั้น ผู้ใดละทิ้งการเพ่งโทษและความริษยา แล้วสาธยายหรือสดับเรื่องยัญพิธีแห่งสงครามนี้ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ท่องไปในทุกโลกอย่างเป็นสุข”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse identifies Viṣṇu with the very essence of yajña (makha) and teaches that approaching the war narrative without envy or fault-finding—by hearing or reciting it—yields auspicious spiritual fruit: happiness and free movement through all worlds.
Vaiśampāyana concludes a section with a phalaśruti (statement of benefits), framing the battlefield account as a ‘war-sacrifice’ and asserting, with cosmic witnesses (Agni, Vāyu, Moon, Sun), that Viṣṇu is the sacrificial principle behind it.