Shloka 30
क्षितिं गता जानुभिस्ते5थ वाहा हेमच्छन्नाश्षन्द्रमरीचिवर्णा: | ततोडन्तरिक्षे सुमहान् निनाद: सम्पूजनार्थ मधुसूदनस्य
sañjaya uvāca |
kṣitiṃ gatā jānubhis te ’tha vāhā hema-channāś candramarīci-varṇāḥ |
tato ’ntarikṣe sumahān ninādaḥ sampūjanārthaṃ madhusūdanasya ||
สัญชัยกล่าวว่า— ครั้นแล้วม้าเหล่านั้นซึ่งขาวดุจแสงจันทร์และประดับเครื่องทอง ก็ทรุดลงสู่พื้นดินด้วยการงอเข่า ในขณะนั้นเองเสียงกึกก้องใหญ่กังวานไปทั่วเวหา ราวกับเพื่อถวายเกียรติบูชามธุสูทนะ
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid the harshness of war, the text frames events through dharmic meaning: rightful protection and divine support are marked by auspicious signs, and honor is directed toward the upholder of dharma (here, Madhusūdana/Kṛṣṇa).
Sañjaya describes the chariot-team: Kṛṣṇa’s horses, adorned in gold and shining like moonbeams, sink to their knees as a great roar fills the sky—an acclamation interpreted as homage to Madhusūdana, signaling a moment of extraordinary (divinely charged) action on the battlefield.