Shloka 58
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
“माननीय नरेश! न इन वीरोंसे कभी अप्रिय वचन बोलो और न महान् युद्धमें पैर ही रखो। यदि अप्रिय वचन बोलना ही हो तो दूसरोंसे बोलना; मेरे-जैसे वीरोंसे नहीं ।।
mānanīya nareśa! na in vīroṃ se kadāpi apriya vacana bolo, na ca mahān yuddha meṃ pāda hī rakho. yadi apriya vacana bolanā hī ho to anyoṃ se bolo; madṛśa vīroṃ se nahiṃ. mādṛśān vinluvan yuddhe etad anyac ca lapsyase. svagṛhaṃ gaccha kaunteya yatra tau keśavārjunau.
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ควรเคารพ อย่าได้กล่าวถ้อยคำหยาบคายต่อเหล่านักรบเหล่านี้ และอย่าได้ย่างเท้าเข้าสู่มหาสงครามนี้เลย หากจำต้องกล่าวคำไม่น่าฟัง ก็จงกล่าวแก่ผู้อื่นเถิด—อย่ากล่าวแก่วีรบุรุษเช่นข้า การยั่วยุคนอย่างข้าในสนามรบ จะทำให้ท่านได้รับสิ่งนี้และยิ่งกว่านี้ (คือความพินาศ) จงกลับสู่เรือนของท่านเถิด โอรสแห่งกุนตี—ที่นั่นมีเกศวะและอรชุนยืนอยู่”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that reckless, insulting speech toward capable warriors is ethically and strategically disastrous. In a dharmic frame, words are actions: provoking the powerful invites predictable consequences, especially amid war where honor and retaliation govern conduct.
Sanjaya reports a sharp admonition: the addressee is told not to enter the great battle and not to speak offensively to valiant fighters. The warning culminates by pointing to the decisive presence of Krishna (Keshava) and Arjuna—implying that confronting them, or antagonizing their side, will end in defeat.