Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः

Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa

पश्यतां पुरुषेन्द्राणां समरे पार्षतो5वधीत्‌ । संजय! जिनके यश और बलका तिरस्कार होना असम्भव था, उन दुर्धर्ष वीर द्रोणाचार्यको समरभूमिमें सम्पूर्ण नरेशोंके देखते-देखते धृष्टद्युम्नने कैसे मार डाला? ।। के पुरस्तादयुध्यन्त रक्षन्तो द्रोणमन्तिकात्‌

paśyatāṃ puruṣendrāṇāṃ samare pārṣato ’vadhīt | sañjaya, yasya yaśo-bala-tiraskāro ’sambhavas te durdharṣaṃ vīraṃ droṇācāryaṃ samara-bhūmau samasta-nareśānāṃ paśyatāṃ paśyatāṃ dhṛṣṭadyumno kathaṃ jaghāna || ke purastād ayudhyanta rakṣanto droṇam antikāt ||

ธฤตราษฏรตรัสว่า “สัญชัย ในสนามรบต่อหน้าบรรดากษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย ปารษตะ (ธฤษฏทยุมน์) ได้สังหารโทรณาจารย์—วีรบุรุษผู้ยากจะลบหลู่ ทั้งด้วยเกียรติยศและกำลังอันมิอาจดูแคลนได้ เขาฆ่าโทรณะในท่ามกลางสายตาของเหล่าผู้ครองแผ่นดินได้อย่างไร? และผู้ใดบ้างที่รบอยู่เบื้องหน้า คุ้มกันโทรณะอย่างใกล้ชิด?”

पश्यताम्while (they) were watching
पश्यताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootपश्यत् (√दृश्)
Formलट् (present), 3, plural, परस्मैपद, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तस्य षष्ठी-बहुवचनवत् प्रयोगः (genitive absolute sense: 'while (they) were seeing')
पुरुषेन्द्राणाम्of the best of men / kings
पुरुषेन्द्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुषेन्द्र
Formmasculine, genitive, plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
पार्षतःDhrishtadyumna (son of Prishata)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत (धृष्टद्युम्न)
Formmasculine, nominative, singular
अवधीत्killed
अवधीत्:
Karma
TypeVerb
Root√वध्
Formलुङ् (aorist), 3, singular, परस्मैपद
केwho (which people)
के:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formmasculine, nominative, plural
पुरस्तात्in front / before
पुरस्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
अयुध्यन्तwere fighting
अयुध्यन्त:
Karta
TypeVerb
Root√युध्
Formलङ् (imperfect), 3, plural, आत्मनेपद
रक्षन्तःprotecting
रक्षन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootरक्षन्त् (√रक्ष्)
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, plural
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, accusative, singular
अन्तिकात्from near / from close proximity
अन्तिकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्तिक
Formneuter, ablative, singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
D
Droṇācārya (Droṇa)
D
Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata)
K
kings (nareśa/puruṣendra)