Shloka 103
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
तथा किलकिलाशब्दैर्भूधरो5भून्मनोहर: । कुछ लोग क्रीडा आदिमें आसक्त होकर दूसरे कार्योंकी ओर ध्यान नहीं देते थे, कितने ही हर्षसे मतवाले हो रहे थे, कुछ लोग कूदते-फाँदते, उच्च स्वरसे कोलाहल करते और किलकारियाँ भरते थे। इन सभी शब्दोंसे गूँजता हुआ पर्वत परम मनोहर जान पड़ता था
tathā kilakilāśabdair bhūdharo ’bhūn manoharaḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ด้วยเสียงโห่ร้อง “กิลกิลา” อันก้องกังวานและความอื้ออึงแห่งการเริงรื่น ภูผานั้นจึงดูงดงามยิ่ง บางคนหมกมุ่นอยู่กับการละเล่นจนไม่ใส่ใจงานอื่น หลายคนเมามายด้วยความยินดี บางคนกระโดดโลดเต้น ตะโกนเสียงดัง และเปล่งเสียงโห่ร้องด้วยความปลาบปลื้ม ครั้นภูผาทั้งลูกสะท้อนด้วยเสียงเหล่านี้ ก็ยิ่งแลดูรื่นรมย์และชวนชื่นใจ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily offers a vivid narrative image rather than a direct moral injunction: collective joy and play can become so absorbing that people neglect other duties. Implicitly, it points to the human tendency toward distraction in pleasure, a theme often balanced in the Mahābhārata by reminders of dharma and responsibility.
The scene describes a mountain area filled with festive noise—jubilant cries and loud commotion from people playing, jumping, shouting, and celebrating—making the mountain itself seem beautiful and enchanting due to the echoing sounds.