Shloka 15
अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
वियोगे दोषदर्शी य: संयोगं स विसर्जयेत् । असड़े सड़मो नास्ति दुःखं भूवि वियोगजम्
viyoge doṣadarśī yaḥ saṃyogaṃ sa visṛjayet | asaṅge saṅgamo nāsti duḥkhaṃ bhūvi viyogajam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ผู้ใดในยามพรากจากยังคงมองเห็นแต่โทษ ควรละเสียซึ่งความยึดติดใน ‘การได้อยู่ร่วม’ นั้นเอง. เพราะในความไม่ยึดติดอันแท้จริง ย่อมไม่มี ‘พันธะ’ และไม่มี ‘การรวมกัน’ ใดๆ เลย. ผู้ใดเอาความคิดเรื่องการรวมกันไปทับซ้อนบนอาตมันอันไม่ยึดติด ผู้นั้นเองต้องทนทุกข์ซึ่งเกิดจากการพรากจากบนแผ่นดินนี้.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Suffering from separation arises because one clings to the notion of ‘union’ and ‘possession.’ Cultivating asaṅga (non-attachment) removes the very basis for the pain of viyoga (separation), since the Self is not truly bound by connections.
In the Ashramavāsika context, the narration turns toward renunciatory reflection: Vaiśampāyana articulates a teaching that reframes grief and parting as products of attachment, aligning the forest-dwelling, end-of-life mood of the parva with vairāgya and inner steadiness.