Shloka 15
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भस्मनीव हुत॑ हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे । ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च । हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति तेषां तत् प्रेत्य नश्यति
bhāsmanīva hutaṁ havyaṁ tathā paunarbhave dvije | ye tu dharmavyapeteṣu cāritrāpagateṣu ca | havyaṁ kavyaṁ prayacchanti teṣāṁ tat pretya naśyati ||
ภีษมะกล่าวว่า “ดังหวิสที่เทลงในเถ้าถ่านย่อมสูญเปล่า ฉันใด ทานที่มอบแก่พราหมณ์ผู้เป็น ‘เปานัรภวะ’ (เกี่ยวข้องกับการแต่งงานซ้ำ/สถานภาพสมรสอันไม่ชอบ) ก็ฉันนั้น ย่อมไร้ผล. ผู้ใดถวายหัวยะและกัวยะ—เครื่องบูชาแก่เทพและเครื่องบูชาแก่บรรพชน—แก่ทวิชะผู้หลุดจากธรรมและเสื่อมจากความประพฤติดี สิ่งที่ถวายไปนั้นย่อมพินาศหลังความตาย ไม่ก่อประโยชน์ในโลกหน้า”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that ritual gifts and offerings (to gods or ancestors) require a worthy recipient: if given to a dvija who has fallen from dharma and proper conduct, the intended spiritual fruit is nullified—likened to pouring oblations into ashes.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including rules about gifts and śrāddha. Here he warns that offerings (havya/kavya) given to morally compromised or ritually unfit recipients do not benefit the giver in the afterlife.