Shloka 9
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
Devanagari script
चाण्डालो व्रात्यवैद्यौ च ब्राह्म॒ण्यां क्षत्रियासु च वैश्यायां चैव शूद्रस्य लक्ष्यन्तेडपसदास्त्रय:
Transliteration
cāṇḍālo vrātyavaidyau ca brāhmaṇyāṃ kṣatriyāsu ca vaiśyāyāṃ caiva śūdrasya lakṣyante ’pasadās trayaḥ
Translation
ภีษมะกล่าวว่า “เมื่อศูทรให้กำเนิดบุตรกับสตรีพราหมณ์ สตรีกษัตริย์ และสตรีไวศยะ บุตรเหล่านั้นย่อมเป็น ‘อปสท’ สามจำพวก คือเรียกตามลำดับว่า จัณฑาล วราตยะ และไวทยะ นี่คืออปสทสามประเภท”
Word by Word
चाण्डालःa Caṇḍāla (outcaste)
चाण्डालः:
Karta
TypeNoun
Rootचाण्डाल
FormMasculine, Nominative, Singular
व्रात्यa Vrātya (deviant/outside Vedic fold)
व्रात्य:
Karta
TypeNoun
Rootव्रात्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वैद्यःa Vaidya (physician caste-name here)
वैद्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैद्य
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ब्राह्मण्याम्in/with a Brahmin woman
ब्राह्मण्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मणी
FormFeminine, Locative, Singular
क्षत्रियासुin/with Kṣatriya women
क्षत्रियासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रिया
FormFeminine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वैश्यायाम्in/with a Vaiśya woman
वैश्यायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवैश्या
FormFeminine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शूद्रस्यof a Śūdra (man)
शूद्रस्य:
Karta
TypeNoun
Rootशूद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
लक्ष्यन्तेare recognized/are known (as)
लक्ष्यन्ते:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada, Passive/Impersonal (middle endings)
अपसदाःdegraded/offshoot persons (apasadas)
अपसदाः:
Karta
TypeNoun
Rootअपसद
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaC
CāṇḍālaV
VrātyaV
VaidyaB
BrāhmaṇaK
KṣatriyaV
VaiśyaŚ
ŚūdraA
ApasadaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes