Shloka 28
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
निषादी चापि चाण्डालातू पुत्रमन्तेवसायिनम् । श्मशानगोचरं सूते बाहौरपि बहिष्कृतम्,निषाद जातिकी स्त्रीमें चाण्डालके वीर्यसे अन्तेवसायीका जन्म होता है। इस जातिके लोग सदा श्मशानमें ही रहते हैं। निषाद आदि बाह्मजातिके लोग भी उसे बहिष्कृत या अछूत समझते हैं
niṣādī cāpi cāṇḍālātū putram antevāsayinīm | śmaśānagocaraṃ sūte bāhvor api bahiṣkṛtam ||
ภีษมะกล่าวว่า “หญิงนิษาทะเมื่อสมสู่กับจัณฑาล ย่อมให้กำเนิดบุตรชื่อ ‘อันเตวาสยิน’ ผู้เที่ยวไปในป่าช้า และถูกถือว่าเป็นผู้ถูกขับไล่แม้ในหมู่ชนภายนอก (พาหยะ) เอง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse is part of a dharmaśāstric-style cataloging of social categories arising from specific unions, emphasizing how traditional norms assigned status and occupation (here, cremation-ground association) and how exclusion was socially enforced. It illustrates how the text describes inherited social marginality within its normative framework.
Bhīṣma, instructing on dharma in the Anuśāsana Parva, enumerates outcomes of particular inter-community unions. In this verse he states that a Niṣāda woman and a Cāṇḍāla man produce an offspring termed Antevāsayin, characterized as frequenting cremation-grounds and being regarded as excluded even by other outside groups.