Shloka 27
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
आहिण्डको निषादेन वैदेहाां सम्प्रसूयते । चण्डालेन तु सौपाकश्नण्डालसमतवृत्तिमान्
āhiṇḍako niṣādena vaidehāṃ samprasūyate | caṇḍālena tu saupākaś caṇḍālasamatavṛttimān ||
ภีษมะกล่าวว่า จากชายนิษาทะกับหญิงไวเทหา ย่อมเกิดผู้ชื่อ ‘อาหิณฑกะ’; แต่หากหญิงไวเทหาคนเดิมสมสู่กับชายจัณฑาล ย่อมเกิด ‘เสาปากะ’ ผู้ซึ่งวิถีเลี้ยงชีพและฐานะถูกถือว่าเสมอด้วยจัณฑาล
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse is part of Bhīṣma’s normative cataloging of social categories arising from specific unions and the customary livelihoods attributed to them, illustrating how traditional dharma literature attempted to map social order through birth, lineage, and occupation.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he lists outcomes of particular inter-community unions: Niṣāda with Vaidehā producing Āhiṇḍaka, and Caṇḍāla with Vaidehā producing Saupāka, noting the Saupāka’s livelihood is considered similar to that of a Caṇḍāla.