Shloka 140
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्चर: । साध्यर्षिवसुरादित्यो विवस्वान् सवितामृत:
carācarātmā sūkṣmātmā amṛto govṛṣeś caraḥ | sādhyarṣivasurādityo vivasvān savitāmṛtaḥ ||
พระวายูตรัสว่า “พระองค์ทรงเป็นอาตมันภายในของสรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว; สภาวะของพระองค์ละเอียดล้ำยิ่ง. พระองค์ทรงอมตะ และทรงเป็นเจ้าแห่ง ‘โคและโคอุสุภะ’—ระเบียบแห่งธรรมที่ค้ำจุนโลก. พระองค์ทรงเป็นครูของเหล่าสาธยะและฤๅษี; ทรงนับอยู่ในหมู่วสุและอาทิตยะ; พระองค์คือวิวัสวาน คือสวิตฤ—สุริยันผู้เรืองรอง มีสภาวะเป็นอมฤต ผู้ให้กำเนิดและหล่อเลี้ยงโลก.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine is the indwelling Self of all beings, subtle and immortal, and also the cosmic sustainer identified with solar divinity (Vivasvān/Savitṛ). Ethical order (dharma) is portrayed as something the divine protects and governs, symbolized by ‘cow and bull’—prosperity, nourishment, and righteousness.
Vāyu is reciting a sequence of exalted names and attributes—an encomium that identifies the praised deity as all-pervading, deathless, and manifest in revered divine classes and especially in the Sun. The passage functions as a devotional and doctrinal identification of the supreme principle through epithets.