Shloka 106
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावह: । पद्मनाभो महागर्भभ्रन्द्रवक्त्रो-निलोडनल:
vibhur varṇavibhāvī ca sarvakāmagunāvahaḥ | padmanābho mahāgarbhaś candravaktrō 'nilō 'nalaḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า—พระองค์ทรงเป็นผู้แผ่ซ่านทั่วสรรพสิ่ง เป็นผู้เผยให้ปรากฏซึ่งสีสันและรูปภาวะอันหลากหลาย เป็นผู้ประทานทั้งความรื่นรมย์อันพึงปรารถนาและคุณความดีทั้งปวง พระองค์คือปัทมนาภะ ผู้ซึ่งจากพระนาภีบังเกิดดอกบัว; คือมหาครรภะ ผู้ทรงรองรับจักรวาลอันไพศาลไว้ภายใน; คือจันทรวักตระ ผู้มีพระพักตร์งามดุจจันทร์; และพระองค์เองยังเป็นอนิล (ลม) และอนล (ไฟ) ด้วย
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a unifying vision of the divine: the supreme reality pervades all, manifests the world’s diversity, and is the source of both virtues and fulfillments. Ethically, it urges devotion and restraint—seeking ‘kāma’ (desire) under the guidance of ‘guṇa’ (excellence) and dharma, recognizing all powers as ultimately derived from the divine.
Vāyu is speaking in a hymn-like passage, listing divine names and attributes. By identifying the supreme with Viṣṇu (Padmanābha) and also with elemental deities like Wind (Anila) and Fire (Anala), the narration emphasizes the deity’s cosmic scope and immanence in natural forces.