Shloka 105
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
६१५ धन्वन्तरि:--महावैद्य धन्वन्तरिरूप
dhanvantariḥ mahāvaidyaḥ, dhūmaketuḥ agnisvarūpaḥ, skandaḥ svāmī-kārtikeyasvarūpaḥ, vaiśravaṇaḥ kuberasvarūpaḥ, dhātā sarva-dhāraṇakartā, śakraḥ indrasvarūpaḥ, viṣṇuḥ sarvavyāpī nārāyaṇaḥ, mitraḥ dvādaśādityeṣu ekaḥ, tvaṣṭā prajāpati-viśvakarmā, dhruvaḥ nityasvarūpaḥ, dharaḥ aṣṭavasuṣu ekaḥ; prabhāvaḥ—sarvago vāyur aryamā savitā raviḥ, uṣaḍguḥ vidhātā ca māndhātā bhūtabhāvanaḥ.
พระวายุเทพประกาศว่า—พระองค์ทรงเป็นธันวันตริ แพทย์ผู้ยิ่งใหญ่; ทรงเป็นธูมเกตุ คือรูปแห่งอัคคี; ทรงเป็นสกันทะ คือการ์ตติเกยะเอง; และทรงเป็นไวศรวณะ คือกุเบร. ทรงเป็นธาตฤ ผู้ค้ำจุนสรรพสิ่ง; ทรงเป็นศักระ คืออินทร์; ทรงเป็นวิษณุ นารายณ์ผู้แผ่ซ่านทั่ว; ทรงเป็นมิตร และอรยมันในหมู่อาทิตยะ; ทรงเป็นตวษฏฤ ช่างผู้รังสรรค์จักรวาล; ทรงเป็นธรุวะ หลักอันเที่ยงแท้; และทรงเป็นธระในหมู่วสุ. และนี่คือพระประภาวะของพระองค์—ทรงเป็นลมที่ไปได้ทั่ว; ทรงเป็นสวิตฤและรวิ คือสุริยะ; ทรงเป็นผู้มีรัศมีแผดเผา; ทรงเป็นผู้กำหนดผู้ทรงอุ้มชูและบำรุงสัตว์โลก; ทรงเป็นผู้ประทานความอิ่มเอม; และทรงเป็นภูตภาวนะ—บ่อเกิดและผู้เลี้ยงดูสรรพชีวิตทั้งปวง.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the unity of the supreme divine reality expressed through many names and functions—healing, fire, wealth, sovereignty, craftsmanship, solar vitality, and cosmic sustenance—implying that dharma is upheld when one recognizes the single sustaining power behind diverse manifestations.
Vāyu-deva is speaking a hymn-like enumeration of divine names (nāma/guṇa-kīrtana), identifying the praised deity with major Vedic and Purāṇic gods and cosmic principles, thereby magnifying the deity’s all-pervading presence and beneficent governance of the world.