Previous Verse
Next Verse

Shloka 104

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

धन्वन्तरिर्धूमकेतु: स्कन्दो वैश्रवणस्तथा । धाता शक्रश्न विष्णुश्न मित्रस्त्वष्टा ध्रुवी धर:

Dhanvantarir Dhūmaketuḥ Skando Vaiśravaṇas tathā | Dhātā Śakraś ca Viṣṇuś ca Mitras Tvaṣṭā Dhruvī Dharaḥ ||

พระวายุตรัสว่า “(นามทิพย์ที่ควรระลึกคือ:) ธันวันตริ ธูมเกตุ สกันทะ และไวศรวณะ; ธาตฤ ศักระ และวิษณุ; มิตร ตวษฏฤ ธรุวี และธระ”

धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि
FormMasculine, Nominative, Singular
धूमकेतुःDhumaketu (comet; a name)
धूमकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootधूमकेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootस्कन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
वैश्रवणःVaishravana (Kubera)
वैश्रवणः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्रवण
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
धाताDhata (the Creator; a deity)
धाता:
Karta
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्रःShakra (Indra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
मित्रःMitra (a deity)
मित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वष्टाTvashtri (the divine artisan)
त्वष्टा:
Karta
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
FormMasculine, Nominative, Singular
ध्रुवीDhruvi (the Pole-star/steadfast one; name)
ध्रुवी:
Karta
TypeNoun
Rootध्रुवी
FormFeminine, Nominative, Singular
धरःDhara (the bearer; name/epithet)
धरः:
Karta
TypeNoun
Rootधर
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
धन्वन्तरि (Dhanvantari)
धूमकेतु (Dhūmaketu)
स्कन्द (Skanda)
वैश्रवण / कुबेर (Vaiśravaṇa/Kubera)
धाता / धातृ (Dhātā/Dhātṛ)
शक्र / इन्द्र (Śakra/Indra)
विष्णु (Viṣṇu)
मित्र (Mitra)
त्वष्टा / त्वष्टृ (Tvaṣṭā/Tvaṣṭṛ)
ध्रुवी (Dhruvī)
धर (Dhara)

Educational Q&A

The verse underscores the dharmic practice of remembrance and invocation: calling to mind deities who embody specific virtues and powers—healing (Dhanvantari), protection and victory (Skanda), rightful sovereignty (Śakra), preservation of order (Viṣṇu), harmony (Mitra), and steadfast support (Dhruvī, Dhara)—to cultivate inner steadiness and ethical resolve.

Vāyu is speaking and recites a list of divine names. Such catalogues typically function as part of a stotra/mantra-like passage, where enumerating revered beings is meant to invoke auspiciousness, protection, and alignment with dharma.