Shloka 53
अवराणां समानानां शिष्याणां च समाचरेत् । पापमाचक्षते नित्यं हृदयं पापकर्मिण:
avarāṇāṁ samānānāṁ śiṣyāṇāṁ ca samācaret | pāpam ācakṣate nityaṁ hṛdayaṁ pāpakarmiṇaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “กับผู้ต่ำกว่า ผู้เสมอกัน และศิษย์ทั้งหลาย จะเรียกอย่างกันเองก็ไม่เป็นโทษ แต่สำหรับผู้ทำบาป หัวใจของเขาเองนั่นแหละที่เผยบาปของตนอยู่เป็นนิตย์”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Proper social conduct includes knowing when informal address is acceptable—toward juniors, equals, and students it is not inherently improper. More deeply, moral character cannot be fully masked: a sinful person’s inner heart/mind continually discloses his wrongdoing through attitude and behavior.
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhishthira on dharma and proper conduct. Here he links etiquette in forms of address with a broader ethical point: inner disposition (hṛdaya) is a reliable indicator of virtue or vice.