Shloka 37
चित्रभानुमनड्वाहं देवं गोष्ठं चतुष्पथम् । ब्राह्मणं धार्मिकं वृद्ध ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम्
citrabhānum anaḍvāhaṃ devaṃ goṣṭhaṃ catuṣpatham | brāhmaṇaṃ dhārmikaṃ vṛddhaṃ ye kurvanti pradakṣiṇam ||
ภีษมะกล่าวว่า “ผู้ใดด้วยความเคารพทำประทักษิณา—เวียนหรือผ่านด้านขวา—ต่อไฟศักดิ์สิทธิ์ (จิตรภานุ) ต่อโคผู้เป็นพ่อพันธุ์ ต่อเทพเจ้า ต่อคอกโค ต่อสี่แยก ต่อพราหมณ์ ต่อผู้ทรงธรรม และต่อผู้เฒ่า ผู้นั้นนับเป็นคนดีมีบุญ เพราะนี่คือธรรมะที่ปรากฏเป็นมารยาทอันอ่อนน้อม”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma is expressed through everyday reverence: one should honor sacred and socially sustaining beings/places—fire, cattle, deities, Brahmins, the righteous, and elders—by respectful right-sided passing/circumambulation, cultivating humility and protection of the vulnerable.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on righteous conduct. Here he lists who should be treated with special respect in public movement and ritual etiquette, marking such behavior as a sign of a truly virtuous person.