Shloka 13
त्याज्यं त्यक्त्वा चासुराणां वधाय कार्याकार्ये कारणं चैव पार्थ | कृतं करिष्यत् क्रियते च देवो राहुं सोम॑ विद्धि च शक्रमेनम्
tyājyaṃ tyaktvā cāsurāṇāṃ vadhāya kāryākārye kāraṇaṃ caiva pārtha | kṛtaṃ kariṣyat kriyate ca devo rāhuṃ somaṃ viddhi ca śakram enam, kuntīnandana! |
โอ้ปารถะ! เมื่อทรงสละสิ่งที่ควรสละแล้ว พระองค์เองย่อมเป็นเหตุแห่งการปราบอสูร สิ่งที่ควรกระทำ สิ่งที่ไม่ควรกระทำ และเหตุแห่งทั้งสอง—ล้วนเป็นสภาวะของพระองค์ พระผู้เป็นเจ้านั้นคือรูปแห่งกรรมในสามกาล: ที่ได้กระทำแล้ว ที่กำลังกระทำ และที่จะกระทำในภายหน้า โอ้โอรสแห่งกุนตี จงรู้พระองค์นั้นว่าเป็นราหู เป็นโสมะ (จันทร์) และเป็นศักระ (อินทร)
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma presents the Lord as the ultimate ground of moral discernment and causality: He is the basis of what should be done and avoided, and the causal power by which even world-protecting violence (the destruction of asuras) occurs. The verse frames ethical action within a theistic-cosmic order, where duty and its consequences are ultimately rooted in the divine.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Arjuna on dharma and the supremacy of the divine (commonly understood here as Narayana). In this verse he emphasizes that the same Lord manifests as major cosmic powers (Rahu, the Moon, Indra) and as the very flow of actions across time, thereby urging Arjuna to recognize divine sovereignty behind events and duties.