Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

नमो<स्त्वृषिभ्य: परमं परेषां देवेषु देवं वरदं वराणाम्‌ सहस्रशीर्षाय नम: शिवाय सहस्ननामाय जनार्दनाय

bhīṣma uvāca |

namo 'stv ṛṣibhyaḥ paramaṃ pareṣāṃ deveṣu devaṃ varadaṃ varāṇām |

sahasraśīrṣāya namaḥ śivāya sahasranāmāya janārdanāya ||

vṛṣākapiś ca śambhuś ca havano 'theśvaras tathā |

ekādaśaite prathitā rudrās tribhuvaneśvarāḥ ||

ajai kapād ahirbudhnyaḥ pinākī aparājitaḥ |

ṛtaḥ pitṛrūpas tryambako maheśvaro vṛṣākapiḥ śambhur havana īśvaraḥ ||

ขอนอบน้อมแด่เหล่าฤๅษี ผู้สูงสุดในหมู่ผู้ประเสริฐ ข้าขอนอบน้อมแด่เทวะเหนือเทวะ ผู้ประทานพร ผู้เลิศในหมู่ผู้เลิศ—แด่พระศิวะผู้มีเศียรพัน และแด่พระผู้ทรงพระนามพันประการ คือชนารทนะ. วฤษภากปิ ศัมภุ ฮวะนะ และอีศวร—เหล่านี้เลื่องชื่อว่าเป็นรุทระทั้งสิบเอ็ด ผู้เป็นเจ้าแห่งสามโลก

नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
तुindeed/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ऋषिभ्यःto the sages
ऋषिभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Dative, Plural
परमम्supreme (salutation)
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Accusative, Singular
परेषाम्of the highest/others (i.e., the foremost)
परेषाम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Locative, Plural
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
वरदम्boon-giving
वरदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवरद
FormMasculine, Accusative, Singular
वराणाम्of the excellent/boons
वराणाम्:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सहस्रशीर्षायto the thousand-headed one
सहस्रशीर्षाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसहस्रशीर्ष
FormMasculine, Dative, Singular
नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
शिवायto Śiva
शिवाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootशिव
FormMasculine, Dative, Singular
सहस्रनामायto the thousand-named one
सहस्रनामाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसहस्रनाम
FormMasculine, Dative, Singular
जनार्दनायto Janārdana
जनार्दनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Dative, Singular
वृषाकपिःVṛṣākapi (a Rudra-name)
वृषाकपिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषाकपि
FormMasculine, Nominative, Singular
शम्भुःŚambhu
शम्भुः:
Karta
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Nominative, Singular
हवनःHavana (a Rudra-name)
हवनः:
Karta
TypeNoun
Rootहवन
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एकादशeleven
एकादश:
Karta
TypeAdjective
Rootएकादश
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रथिताःrenowned/celebrated
प्रथिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथित
FormMasculine, Nominative, Plural
रुद्राःRudras
रुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिभुवनेश्वराःlords of the three worlds
त्रिभुवनेश्वराः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिभुवनेश्वर
FormMasculine, Nominative, Plural
अजैकपात्Ajāikapād (a Rudra-name)
अजैकपात्:
Karta
TypeNoun
Rootअजैकपाद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहिर्बुध्न्यःAhirbudhnya (a Rudra-name)
अहिर्बुध्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअहिर्बुध्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पिनाकीPinākin (bearer of the bow Pināka)
पिनाकी:
Karta
TypeNoun
Rootपिनाकिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपराजितःunconquered
अपराजितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋतःṚta (cosmic order; as a name)
ऋतः:
Karta
TypeNoun
Rootऋत
FormMasculine, Nominative, Singular
पितृरूपःof the form of the Pitṛs
पितृरूपः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृरूप
FormMasculine, Nominative, Singular
त्र्यम्बकःTryambaka (three-eyed)
त्र्यम्बकः:
Karta
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक
FormMasculine, Nominative, Singular
महेश्वरःMaheśvara (great lord)
महेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषाकपिःVṛṣākapi
वृषाकपिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषाकपि
FormMasculine, Nominative, Singular
शम्भुःŚambhu
शम्भुः:
Karta
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Nominative, Singular
हवनःHavana
हवनः:
Karta
TypeNoun
Rootहवन
FormMasculine, Nominative, Singular
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ṛṣis (seers)
Ś
Śiva (Rudra)
J
Janārdana
E
Eleven Rudras
V
Vṛṣākapi
Ś
Śambhu
H
Havana
Ī
Īśvara
A
Ajaikapād
A
Ahirbudhnya
P
Pinākī
A
Aparājita
Ṛta
P
Pitṛrūpa
T
Tryambaka
M
Maheśvara
T
Three worlds (tribhuvana)

Educational Q&A

The verse teaches reverential devotion through divine praise: recognizing the supreme lordship and many epithets/forms of Rudra-Śiva (the eleven Rudras), and honoring the seers as transmitters of sacred knowledge.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and religious duties; here he offers a hymn-like salutation, naming and affirming the famed eleven Rudras as rulers of the three worlds.