Shloka 94
तेजोवृषो द्युतिधर: सर्वशस्त्रभृतां वर: । प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशूज़ी गदाग्रज:
tejo-vṛṣo dyuti-dharaḥ sarva-śastra-bhṛtāṁ varaḥ | pragraho nigraho vyagro naika-śṛṅgī gadāgrajaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “พระองค์ทรงเป็นผู้โปรยปรายรัศมีอันรุ่งโรจน์ ทรงสถิตด้วยความสุกสว่างสูงสุด และทรงเป็นเลิศในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวง พระองค์ทรงรับเครื่องบูชาของภักตะ—ใบไม้และดอกไม้—ทรงข่มและปกครองสรรพสัตว์ทั้งหลาย และทรงมุ่งมั่นเสมอในการประทานผลอันพึงปรารถนาแก่ผู้มาขอพึ่ง พระองค์ทรงเป็น ‘นัยกศฤงคี’ ผู้มีเขามาก—สัญลักษณ์แห่งวาจาศักดิ์สิทธิ์อันหลากรูป—และทรงเป็นผู้พี่ของคทา คือผู้บังเกิดก่อนนาง: พระศรีกฤษณะ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as both compassionate and sovereign: he receives sincere devotion (accepts offerings), yet also restrains and governs the world (nigraha). Ethical life is framed as trusting a divine order that rewards devotion and upholds discipline—grace and governance functioning together.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and extols the Supreme through a litany of divine names (as in the Viṣṇu-sahasranāma tradition). This verse is one segment of that praise, enumerating epithets that describe the deity’s splendor, martial supremacy, receptivity to devotion, and universal control.