Shloka 86
स्तव्य: स्तवप्रिय: स्तोत्र स्तुति: स्तोता रणप्रिय: । पूर्ण: पूरयिता पुण्य: पुण्यकीर्तिरनामय:
stavyāḥ stavapriyaḥ stotraṁ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ | pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtir anāmayaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์ทรงควรแก่การสรรเสริญ; ทรงยินดีในคำสรรเสริญของภักตะ. พระองค์ทรงเป็นบทสโตตระที่ขับขานคุณและเดชานุภาพ; ทรงเป็นการบูชาเอง; และทรงเป็นผู้สรรเสริญด้วย. พระองค์ทรงโปรดการศึกอันชอบธรรมเพื่อพิทักษ์ธรรมะ. พระองค์ทรงบริบูรณ์ในสรรพคุณ; ทรงทำให้ภักตะบริบูรณ์ทุกประการ. พระองค์ทรงเป็นบุญกุศลเอง—เพียงระลึกก็ล้างบาป; พระเกียรติยศทรงชำระให้บริสุทธิ์ยิ่ง; และทรงปราศจากทุกความเจ็บไข้ทั้งภายในและภายนอก.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Lord as the complete source and goal of devotion: He is both the object of praise and, in a deeper sense, the power enabling praise. Ethically, it links devotion with dharma—affirming that even conflict can be righteous when undertaken to protect moral order, while emphasizing purification through remembrance and sanctifying fame.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and extols the supreme Lord through a litany of divine epithets (the tradition of the Viṣṇu-sahasranāma). This verse is one segment of that praise, describing the Lord’s relationship to worship, His perfection, His role as fulfiller of devotees, and His freedom from all affliction.