Shloka 59
विस्तार: स्थावरस्थाणु: प्रमाणं बीजमव्ययम् । अर्थोडनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधन:
vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījam avyayam | artho 'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์คือความแผ่ไพศาลอันครอบคลุมสรรพสิ่ง เป็นที่ตั้งมั่นคงของสิ่งทั้งปวงที่นิ่งและไม่ไหวติง; พระองค์คือมาตรฐานแห่งญาณเอง และเป็นเมล็ดเหตุแห่งโลกอันไม่เสื่อมสูญ. พระองค์คือ ‘อรรถะ’ อันพึงแสวงหาเพราะทรงเป็นรูปแห่งความสุข และก็เป็น ‘อนรรถะ’ คือผู้ไร้ความจำเป็น เพราะทรงบริบูรณ์พร้อม. พระองค์ทรงครอบครองคลังมหาสมบัติ ทรงเสวยสุขแท้อันสูงสุด และทรงเป็นมหาทรัพย์โดยพระองค์เอง.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the ultimate foundation of the world and of all values—knowledge, prosperity, and enjoyment—is the self-sufficient divine reality. Therefore, ethical life should seek lasting good by orienting desire and action toward that imperishable source rather than toward temporary wealth and pleasures.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs on dharma and praises the supreme Lord through a sequence of exalted epithets. Here he continues that praise, describing the Lord as the cosmic support, the standard of knowledge, the imperishable cause, and the true treasury and wealth.