Shloka 55
व्यवसायो व्यवस्थान: संस्थान: स्थानदो ध्रुव: । परर्द्धि: परमस्पष्टस्तुष्ट: पुष्ट: शुभेक्षण:
vyavasāyo vyavasthānaḥ saṁsthānaḥ sthānado dhruvaḥ | pararddhiḥ paramaspaṣṭas tuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์คือ ‘วิยวสายะ’ คือความมุ่งมั่นเอง และ ‘วิยวสถานะ’ ผู้สถาปนาระเบียบทั้งปวง; พระองค์คือ ‘สังสถานะ’ และ ‘สถานท’ ผู้ประทานที่ตั้ง; พระองค์คือ ‘ธรุวะ’ ผู้ไม่หวั่นไหว. พระองค์คือ ‘ปรรฤทธิ’ ผู้ทรงเดชานุภาพสูงสุด; ‘ปรมสปัษฏะ’ ผู้แจ่มชัดยิ่งในฐานะญาณบริสุทธิ์; พระองค์คือ ‘ตุษฏะ’ ความอิ่มเอมสูงสุด; ‘ปุษฏะ’ ความเต็มเปี่ยมทั่วสรรพ; และ ‘ศุเภกษณะ’ ผู้เพียงทอดพระเนตรก็ยังความสวัสดี.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme as the source of inner resolve and the cosmic regulator who establishes dharma and order, grants stable spiritual abodes to devotees, and is intrinsically clear consciousness, blissful contentment, and all-pervading fullness—whose benevolent presence itself uplifts beings.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and extols the Supreme through a sequence of divine epithets (in the style of the Vishnu Sahasranama), describing God’s roles in sustaining the world, guiding devotees, and bestowing auspiciousness.