Shloka 50

Devanagari script

अशोकस्तारणस्तार: शूर: शौरिजनिेश्वर: । अनुकूल: शतावर्त: पद्मी पद्मनिभेक्षण:

Transliteration

aśokas tāraṇas tāraḥ śūraḥ śaurir janeśvaraḥ | anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์คือ อโศกะ ผู้ปราศจากความโศกทั้งปวง; ตารณะ ผู้พาข้ามมหาสมุทรแห่งสังสาร; และ ตาระ ผู้ช่วยให้พ้นจากความหวาดกลัวอันเป็นรูปแห่งเกิด แก่ และตาย. พระองค์คือ ศูระ วีรบุรุษผู้เกรียงไกร; เศารี (โอรสแห่งวาสุเทวะ); และ ชเนศวร เจ้าเหนือสรรพชีวิต. พระองค์คือ อนุกูล ผู้เกื้อกูลแก่ทุกผู้เพราะทรงสถิตเป็นอาตมันภายใน; ศตาวรรต ผู้เสด็จอวตารนับร้อยเพื่อพิทักษ์ธรรม; ปัทมี ผู้ทรงดอกบัว; และ ปัทมนิภேกษณะ ผู้มีสายตาอ่อนโยนดุจดอกบัว.

Word by Word

• अशोकः: the sorrowless one
• अशोकः: Karta
• Type: Noun
• Root: अशोक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तारणः: the deliverer (who ferries across)
• तारणः: Karta
• Type: Noun
• Root: तारण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तारः: the savior / rescuer
• तारः: Karta
• Type: Noun
• Root: तार
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शूरः: the hero, valiant one
• शूरः: Karta
• Type: Noun
• Root: शूर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शौरिजनिईश्वरः: lord of beings (born in the Śauri line)
• शौरिजनिईश्वरः: Karta
• Type: Noun
• Root: शौरि-जन-ईश्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अनुकूलः: favorable, benevolent
• अनुकूलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अनुकूल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शतावर्तः: the hundred-fold (many-cycled/oft-returning) one
• शतावर्तः: Karta
• Type: Noun
• Root: शत-आवर्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पद्मी: lotus-bearing; lotus-possessing
• पद्मी: Karta
• Type: Adjective
• Root: पद्मिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पद्मनिभेक्षणः: he whose gaze/eyes are like a lotus
• पद्मनिभेक्षणः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पद्म-निभ-ईक्षण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kṛṣṇa (as Śauri/Janeśvara)
• lotus (padma)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse praises the Supreme Lord through epithets that emphasize ethical and spiritual assurance: the divine is sorrowless and removes sorrow, rescues beings from the cycle of birth-aging-death, remains benevolent to all as the inner Self, and repeatedly manifests to protect dharma.

What is happening in the narrative?

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and extols the Lord by reciting a sequence of divine names/attributes. This verse is part of that litany, identifying the deity (commonly understood as Viṣṇu/Kṛṣṇa) as protector, savior, and compassionate ruler.