Shloka 45
भूतभव्यभवन्नाथ: पवन: पावनो5नल: । कामहा कामकृत् कान्तः काम: कामप्रद: प्रभु:
bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano 'nalaḥ | kāmahā kāmakṛt kāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์คือเจ้าแห่งอดีต อนาคต และปัจจุบัน; คือวายุ ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ และคืออัคนี. พระองค์ทรงทำลายกามตัณหาในผู้ยึดติดเป้าหมายอันเห็นแก่ตน แต่ก็ทรงยังความปรารถนาอันชอบธรรมของภักตะให้สำเร็จ. พระองค์งดงามและเป็นที่รัก; ทรงมีนามว่า ‘กามะ’—ผู้ได้รับการสักการะในฐานะหลักการแห่งเทพสาม; ทรงประทานพรตามปรารถนา และทรงเป็นพระผู้เป็นใหญ่ผู้ทรงอำนาจทั้งปวง.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Divine as both the purifier and the sovereign of time, who can dissolve selfish craving (kāmahā) while also granting worthy aspirations (kāmakṛt, kāmapradaḥ). Ethically, it frames devotion as a path where desires are refined—lower cravings are removed, and righteous aims are supported.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine names/epithets in praise, describing the Lord’s cosmic functions (wind, fire, purification) and moral-spiritual roles (removing and fulfilling desires). The passage functions as devotional instruction within Bhīṣma’s teachings in the Anuśāsana Parva.