Shloka 23
सुरेश: शरणं शर्म विश्वरेता: प्रजाभव: । अह: संवत्सरो व्याल: प्रत्यय: सर्वदर्शन:
sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ | ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า: พระองค์คือสุเรศ ผู้เป็นใหญ่เหนือเทพทั้งปวง; เป็นที่พึ่งสูงสุดของผู้ยากไร้และทุกข์ยาก; เป็นสุขอันยิ่งเอง. พระองค์คือวิศวเรตะ เมล็ดและเหตุแห่งสากล; คือประจาภวะ ผู้ให้กำเนิดหมู่สัตว์ทั้งหลาย. พระองค์คืออหะ—แสงแห่งวัน; คือสํวัตสร—ปีอันเป็นมาตราแห่งกาล; คือวยาละ—พญานาคเศษะผู้รองรับโลก; คือประตยะ—สัจจะที่รู้ได้ด้วยปัญญาอันบริสุทธิ์; และคือสรรวทรรศนะ—ผู้เห็นทั่ว เป็นพยานแก่ทุกผู้.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches devotion grounded in recognition of the Divine as the ultimate refuge and the cosmic principle behind creation, time, and moral knowledge—encouraging surrender to the all-seeing witness who sustains order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by reciting a hymn-like sequence of divine names/attributes, describing the Supreme through epithets that link divinity with protection, bliss, creation, time, and omniscience.