Shloka 22
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रम: क्रम: । अनुत्तमो दुराधर्ष: कृतज्ञ: कृतिरात्मवान्
īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ | anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtir ātmavān ||
ภีษมะกล่าวว่า: พระองค์คือพระเป็นเจ้า ผู้ทรงฤทธิ์เดช; ผู้กล้าหาญ; ผู้ทรงคันศร; ผู้มีปัญญาเลิศ; เป็นรูปแห่งวีรภาพและย่างก้าวอันมุ่งหมาย. พระองค์สูงสุดไร้ผู้เทียบ มิอาจถูกข่ม (ทุราธรษะ); ทรงสำนึกคุณแม้เครื่องบูชาเพียงน้อยนิด; เป็นฐานแห่งความเพียรของมนุษย์ให้สัมฤทธิ์ผล; และทรงเป็นผู้ครองตน—ดำรงอยู่ในพระสิริของพระองค์เอง.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as supreme and invincible, yet also profoundly responsive to devotion: even small offerings are acknowledged with great grace. Ethically, it elevates gratitude, steadfast power guided by order (krama), and self-mastery (ātmavān) as divine ideals.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets—an encomium of the Lord’s qualities—within his instruction on dharma. This verse strings together names highlighting sovereignty, valor, intelligence, unassailability, gratitude toward devotees, and self-established majesty.