Previous Verse
Next Verse

Shloka 112

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्रनाशन: । वीरहा रक्षण: सन्‍तो जीवन: पर्यवस्थित:

bhīṣma uvāca | uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ | vīrahā rakṣaṇaḥ santaḥ jīvanaḥ paryavasthitaḥ ||

ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์ทรงเป็นผู้พาข้าม พาสรรพสัตว์ข้ามมหาสมุทรแห่งสังสาร; ทรงทำลายกรรมชั่วและผู้มีใจชั่ว; ทรงเป็นผู้บริสุทธิ์ ผู้ชำระผู้ระลึกถึงพระองค์ให้ผ่องใส; และทรงขจัดฝันร้ายแก่ผู้ทำสมาธิ ระลึก สรรเสริญ และบูชาพระองค์. พระองค์ทรงตัด ‘หนทางเวียนว่าย’ ของผู้มาขอพึ่ง ให้สิ้นสุดวัฏจักรเกิดตาย; ทรงเป็นผู้พิทักษ์ทุกประการ. พระองค์ทรงปรากฏเป็นเหล่าสันต์เพื่อเผยแพร่ความรู้ ความถ่อมตน และธรรม; ทรงเป็นลมหายใจแห่งชีวิตของสรรพสัตว์; และทรงแผ่ซ่านทั่วจักรวาล สถิตมั่นอยู่ทุกแห่งหน.

उत्तारणःthe deliverer / one who carries across
उत्तारणः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तारण (प्रातिपदिक; √तॄ/तॄण् ‘तरणे’ से भाव/कर्तृवाचक)
FormMasculine, Nominative, Singular
दुष्कृतिहाdestroyer of evil deeds (and/or evil-doers)
दुष्कृतिहा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुष्कृतिहन् (प्रातिपदिक; दुष्कृति + √हन् ‘हिंसागत्योः’)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुण्यःholy; auspicious; meritorious
पुण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
दुःस्वप्ननाशनःdestroyer of bad dreams
दुःस्वप्ननाशनः:
Karta
TypeAdjective
Rootनाशन (प्रातिपदिक; √नश् ‘नाशे’ से) / समास: दुःस्वप्न + नाशन
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरहाslayer of heroes
वीरहा:
Karta
TypeAdjective
Rootवीरहन् (प्रातिपदिक; वीर + √हन् ‘हिंसागत्योः’)
FormMasculine, Nominative, Singular
रक्षणःprotector; one who protects
रक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootरक्षण (प्रातिपदिक; √रक्ष् ‘पालने’ से)
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्तःthe good/saints; virtuous ones
सन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; √अस् ‘भुवि’ का शतृ-प्रत्ययान्त: सत्)
FormMasculine, Nominative, Plural
जीवनःlife-giving; the life (support)
जीवनः:
Karta
TypeAdjective
Rootजीवन (प्रातिपदिक; √जीव् ‘प्राणधारणे’ से)
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्यवस्थितःfully established; pervading and abiding
पर्यवस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + अव + √स्था ‘स्थितौ’ (कृदन्त: क्त-प्रत्यय; पर्यवस्थित)
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

The verse teaches that the Supreme Lord is both the moral purifier and the existential liberator: He destroys evil, protects the surrendered, sustains life, and pervades all—so remembrance, worship, and devotion become practical means for ethical purification and freedom from saṃsāra.

In Anuśāsana Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and praises the Supreme through a chain of divine epithets. This verse is part of that laudatory description, emphasizing the Lord’s saving, protecting, and all-pervading nature.