Shloka 109
सनात् सनातनतम:ः कपिल: कपिरप्यय: । स्वस्तिद: स्वस्तिकृत् स्वस्ति स्वस्तिभुक् स्वस्तिदक्षिण:
sanāt sanātanatamaḥ kapilaḥ kapir apyayaḥ | svastidaḥ svastikṛt svasti svastibhuk svastidakṣiṇaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์ทรงเป็นนิรันดร์ และเป็นผู้โบราณยิ่งกว่าสรรพสิ่ง; ทรงเป็นกปิละ และทรงเป็นกปิด้วย; ทรงเป็นอัปยะยะอันสูงสุด คือที่ล่มสลายสุดท้ายซึ่งสรรพโลกกลับคืนสู่พระองค์. พระองค์ประทานสวัสดิมงคล ทรงบันดาลความผาสุกแก่ผู้มาขอพึ่ง; พระองค์เองคือมงคล; ทรงพิทักษ์ประโยชน์สูงสุดของภักตะ; และทรงรวดเร็วพร้อมสรรพกำลังในการประทานความผาสุก.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme as timeless and primordial, the source and end of the cosmos (apyaya), and as the active giver, maker, and protector of auspicious welfare (svasti) for those who take refuge—linking metaphysical supremacy with ethical benevolence toward devotees.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by reciting divine names (a hymn-like enumeration). Here he strings together epithets emphasizing the Lord’s eternity, cosmic role in dissolution, and His power to grant and safeguard auspicious well-being.