Shloka 101
सुलभ: सुव्रतः सिद्ध: शत्रुजिच्छबत्रुतापन: । न्यग्रोधोदुम्बरो<श्वत्थश्वाणूरान्ध्रनिषूदन:
sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujit śatrutāpanaḥ | nyagrodhodumbaro 'śvatthaś cāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์ทรง “เข้าถึงได้โดยง่าย” แก่ผู้ระลึกภาวนาไม่ขาดและภักดีด้วยใจเดียว. พระองค์ทรงสวุรตะ ผู้มั่นคงในวัตร; ทรงสิทธะ ผู้สมบูรณ์ในพระองค์เอง; ทรงพิชิตศัตรูของเหล่าเทวะและสัตบุรุษ และทรงเผาผลาญศัตรูแห่งเทวะทั้งหลาย. พระองค์ทรงสถิตเป็นนยโครธะ อุทุมพะระ และอัศวัตถะ—ในรูปไม้ศักดิ์สิทธิ์; และทรงเป็นผู้ปราบจาณูระ ยอดนักมวยปล้ำผู้กล้าแห่งชาวอานธระ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as accessible to sincere, steady devotion (sulabhaḥ) while also being the protector of dharma—perfect in nature (siddhaḥ) and actively overcoming forces hostile to gods and the righteous (śatrujit, śatrutāpanaḥ). It also teaches divine immanence by identifying Him with sacred trees (nyagrodha, udumbara, aśvattha).
In Bhīṣma’s recitation of divine names and qualities, he strings together epithets describing the Lord’s attainability, perfection, cosmic presence in nature, and a specific heroic deed—slaying the wrestler Cāṇūra—highlighting both theological and ethical dimensions of divine action.