Shloka 17
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
(भस्म विष्ठा कृमिर्वापि निष्ठा यस्येदृशी ध्रुवा । स काय: परपीडाभि: कथं धार्यों विपश्चिता ।।
bhasma viṣṭhā kṛmir vāpi niṣṭhā yasyedṛśī dhruvā | sa kāyaḥ parapīḍābhiḥ kathaṃ dhāryo vipaścitā ||
ภีษมะกล่าวว่า—สำหรับกายนี้ ปลายทางอย่างใดอย่างหนึ่งในสามประการย่อมแน่นอนและหลีกไม่พ้น: ถูกเผาบนเชิงตะกอนจนเป็นเถ้าธุลี, หรือถูกสัตว์อื่นกินแล้วกลายเป็นอุจจาระ, หรือถูกทอดทิ้งจนหนอนชอนไชเต็มไปหมด. เมื่อรู้ดังนี้แล้ว ปราชญ์จะเลี้ยงกายเช่นนี้ด้วยการก่อทุกข์แก่ผู้อื่น (เพื่อเนื้อหนัง) ได้อย่างไร? แม้แต่การสรรเสริญการกินเนื้อก็ยังผูกมัดตนไว้กับกรรมอันบาปและผลของกรรมนั้น.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The body’s end is inevitably decay—ashes, excrement, or worms—so a discerning person should not nourish it through violence to other beings; endorsing meat-eating is portrayed as binding one to sinful karma and its results.
In Anushasana Parva’s dharma instruction, Bhishma continues advising on righteous conduct, using stark images of the body’s fate to argue against harming others for bodily sustenance, especially in the context of consuming or praising meat.