Shloka 57
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
गौतम उवाच श्वेतं करेणुं मम पुत्र हि नागं य॑ मेडहार्षीदेशवर्षाणि बालम् | यो मे वने वसतो< भूद् द्वितीय- स्तमेव मे देहि सुरेन्द्र नागम्
gautama uvāca—śvetaṃ kareṇuṃ mama putra hi nāgaṃ ya medhārṣīdeśavarṣāṇi bālam | yo me vane vasato bhūd dvitīyas tam eva me dehi surendra nāgam ||
โคตมะกล่าวว่า: “ข้าแต่เทวेंद्र ช้างเผือกองค์นี้—กุมารแห่งช้าง—เป็นบุตรของข้าพเจ้าเอง แม้บัดนี้เติบโตเป็นช้างหนุ่มแล้ว แต่โดยวัยยังเพียงสิบปีเท่านั้น อยู่ร่วมกับข้าพเจ้าในป่า เขาเป็นดุจตัวข้าพเจ้าอีกคน เป็นสหายและผู้ช่วยเหลือ ท่านได้พาเขาไปแล้ว ฉะนั้น ข้าแต่สุเรนทรา โปรดคืนช้างองค์นั้นให้แก่ข้าพเจ้าเถิด”
गौतम उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as respect for rightful bonds and non-injury: even a powerful deity should heed justice and compassion when an ascetic’s dependent (here, a ‘son’ in the form of an elephant) is taken. Moral authority is asserted through truthful, restrained petition rather than force.
Gautama addresses Indra directly, identifying the seized white elephant as his own son and forest-companion. He emphasizes the elephant’s youth and intimate dependence, then requests that Indra return the very same elephant.