Shloka 39
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
धृतराष्ट उवाच शतवर्षजीवी यश्व शूरो मनुष्यो वेदाध्यायी यश्व यज्वाप्रमत्त: । एते सर्वे शक्रलोक॑ व्रजन्ति परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र,धृतराष्ट्रने कहा--जो सौ वर्षतक जीनेवाला शूरवीर मनुष्य वेदोंका स्वाध्याय करता, यज्ञमें तत्पर रहता और कभी प्रमाद नहीं करता है, ऐसे ही लोग इन्द्रलोकमें जाते हैं। धृतराष्ट्र उससे भी उत्तम लोकमें जायगा। उसे वहाँ भी नहीं जाना है
dhṛtarāṣṭra uvāca | śatavarṣajīvī yaś ca śūro manuṣyo vedādhyāyī yaś ca yajvā apramattaḥ | ete sarve śakralokaṁ vrajanti paraṁ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra |
ธฤตราษฏระกล่าวว่า “มนุษย์ผู้มีอายุครบหนึ่งร้อยปี เป็นวีรบุรุษ ศึกษาเวท เป็นผู้ประกอบยัญอย่างมุ่งมั่น และไม่ประมาทเลย—คนเหล่านี้ทั้งหมดไปยังโลกของศักระ (พระอินทร์) แต่ธฤตราษฏระจะไม่ไปที่นั่น เขาจะไปถึงแดนที่สูงยิ่งกว่านั้น”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse links specific disciplines—heroic steadiness, Vedic study, faithful performance of sacrifice, and especially freedom from negligence (apramāda)—with attaining heavenly realms (Indra’s world). It also introduces a hierarchy of destinations, implying that higher spiritual attainments can surpass even the standard ‘heaven of merit’ gained by ritual and virtue.
Dhṛtarāṣṭra speaks about the posthumous destinations of different kinds of virtuous people. He states that those who combine longevity, valor, Vedic learning, sacrificial commitment, and vigilance reach Śakra’s world, while asserting that Dhṛtarāṣṭra’s own destination is higher than Indra’s heaven.