Shloka 24
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
धृतराष्ट्र रवाच ये नृत्यगीते कुशला जना: सदा हायाचमाना: सहिताश्षरन्ति | तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
gautama uvāca | dhṛtarāṣṭra uvāca ye nṛtyagīte kuśalā janāḥ sadā ayācamānāḥ sahitāś caranti | tathāvidhānām eṣa loko maharṣe paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra ||
ธฤตราษฏระกล่าวว่า “โอ้มหาฤๅษี ผู้คนที่ชำนาญในการร่ายรำและขับร้อง ไม่เคยยื่นมือขอสิ่งใดจากผู้ใด และดำเนินไปพร้อมหมู่ชนผู้ประพฤติดี—โลกอันรื่นรมย์นี้ย่อมเป็นของคนเช่นนั้นเท่านั้น แต่พระราชาธฤตราษฏระจะไม่อาจไปถึงแดนนั้นได้”
गौतम उवाच
Educational Q&A
Refined skill alone is not the point; the verse highlights ethical markers of worthiness—self-reliance (not begging), and steady association with the virtuous—as qualifications for attaining a higher, pleasant realm. It also underscores accountability: Dhṛtarāṣṭra admits he does not qualify for that state.
In conversation with the sage Gautama, Dhṛtarāṣṭra speaks about who is fit for a delightful heavenly-like world (described in the surrounding context as Nandana-like). He then states that he himself will not reach that realm, implying remorse and recognition of his moral shortcomings.