Shloka 71
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
(यो5कार्षीद् दुष्करं कर्म देवानां कारणात् कच: । न तत्कीर्तिर्जरां गच्छेद् यज्ञियश्न भविष्यति ।।) एतावदुकक््त्वा वचनं विरराम स भार्गव: । दानवा विस्मयाविष्टा: प्रययु: स्वं निवेशनम्,“जिन महात्मा कचने देवताओंके लिये वह दुष्कर कार्य किया है, उनकी कीर्ति कभी नष्ट नहीं हो सकती और वे यज्ञभागके अधिकारी होंगे।” ऐसा कहकर शुक्राचार्यजी चुप हो गये और दानव आश्चवर्यचकित होकर अपने-अपने घर चले गये
yo'kārṣīd duṣkaraṃ karma devānāṃ kāraṇāt kacaḥ | na tatkīrtir jarāṃ gacched yajñiyaś ca bhaviṣyati || etāvad uktvā vacanaṃ virarāma sa bhārgavaḥ | dānavā vismayāviṣṭāḥ prayayuḥ svaṃ niveśanam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เพื่อประโยชน์แห่งเหล่าเทพ กจะได้กระทำกิจอันยากยิ่งสำเร็จแล้ว ฉะนั้นเกียรติยศของเขาย่อมไม่เสื่อมไปตามกาล และเขาย่อมมีสิทธิ์ได้รับส่วนในเครื่องบูชายัญ” ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ภารคพะ (ศุกราจารย์) ก็นิ่งเงียบ เหล่าทานวะทั้งหลายตะลึงด้วยความพิศวง แล้วต่างกลับไปยังเคหสถานของตน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Selfless accomplishment of a difficult duty for a higher cause yields enduring renown (kīrti) and ritual-social legitimacy (yajñabhāga). The verse links ethical action with lasting honor and recognized standing in sacred rites.
Śukra publicly acknowledges Kaca’s extraordinary deed done for the gods, declaring that Kaca’s fame will not diminish and that he is worthy of sacrificial entitlement. After this pronouncement, Śukra stops speaking, and the Dānavas—astonished—return to their homes.