Shloka 66
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
समन्युरुत्थाय महानुभाव- स्तदोशना विप्रहितं चिकीर्ष: । सुरापानं प्रति संजातमन्यु: काव्य: स्वयं वाक्यमिदं जगाद,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! विद्वान् शुक्राचार्य मदिरापानसे ठगे गये थे और उस अत्यन्त भयानक परिस्थितिको पहुँच गये थे, जिसमें तनिक भी चेत नहीं रह जाता। मदिरासे मोहित होनेके कारण ही वे उस समय अपने मनके अनुकूल चलनेवाले प्रिय शिष्य ब्राह्मगकुमार कचको भी पी गये थे। यह सब देख और सोचकर वे महानुभाव कविपुत्र शुक्र कुपित हो उठे। मदिरापानके प्रति उनके मनमें क्रोध और घृणाका भाव जाग उठा और उन्होंने ब्राह्मणोंका हित करनेकी इच्छासे स्वयं इस प्रकार घोषणा की--
samanvyur utthāya mahānubhāvas tadośanā viprahitaṁ cikīrṣaḥ | surāpānaṁ prati sañjātamanyuḥ kāvyaḥ svayaṁ vākyam idaṁ jagāda |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ครั้นแล้ว ศุกระ บุตรแห่งกวี ผู้ทรงเกียรติ ลุกขึ้นด้วยความพิโรธ ตั้งใจจะขจัดผลร้ายที่เกิดจากสุรานั้น ความกริ้วของท่านปะทุขึ้นต่อการดื่มสุรา และด้วยความปรารถนาจะเกื้อกูลพราหมณ์ทั้งหลาย ท่านจึงประกาศถ้อยคำนี้ด้วยตนเอง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames intoxication (surāpāna) as a cause of moral collapse and social harm, prompting a dharma-oriented response: a respected authority (Śukra) reacts with righteous indignation and seeks to establish guidance for the welfare of brāhmaṇas, emphasizing restraint and ethical conduct.
After a disastrous incident connected with liquor, Śukra (called Kāvya/Uśanā) rises in anger. His anger is directed specifically at the practice of drinking surā, and he prepares to issue a formal pronouncement meant to protect and benefit the brāhmaṇa community.