Shloka 26
Śakuntalā-Janma-Nāmakaraṇa (Birth and Naming of Śakuntalā) | शकुन्तला-जन्म-नामकरणम्
प्रत्यूषस्य विदु: पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् | दौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्ती मनीषिणौ | बृहस्पतेस्तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मवादिनी,देवल नामक सुप्रसिद्ध मुनिको प्रत्यूषका पुत्र माना जाता है। देवलके भी दो पुत्र हुए। वे दोनों ही क्षमावान् और मनीषी थे। बृहस्पतिकी बहिन स्त्रियोंमें श्रेष्ठ एवं ब्रह्मवादिनी थीं। वे योगमें तत्पर हो सम्पूर्ण जगत्में अनासक्त भावसे विचरती रहीं। वे ही वसुओंमें आठवें वसु प्रभासकी धर्मपत्नी थीं
vaiśampāyana uvāca | pratyūṣasya viduḥ putram ṛṣiṃ nāmnātha devalam | dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau | bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmavādinī |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ชนทั้งหลายรู้กันว่า ฤๅษีผู้มีนามว่า เทวละ เป็นโอรสของประตยูษะ เทวละเองก็มีโอรสสององค์ ทั้งสองทรงความอดกลั้นและปรีชาญาณ และยังมีน้องสาวของพฤหัสบดี ผู้เป็นสตรีเลิศในหมู่สตรี และเป็นผู้กล่าววาจาแห่งพรหมัน (สัจธรรมอันสูงส่ง)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical and intellectual virtues as marks of noble lineage: kṣamā (forbearance/forgiveness) and manīṣā (discernment). It also affirms women’s authority in spiritual discourse through the epithet brahmavādinī.
Vaiśampāyana continues a genealogical and descriptive account of sages and notable figures, identifying Devala as Pratyūṣa’s son, noting Devala’s two virtuous sons, and introducing Bṛhaspati’s sister as an eminent woman versed in sacred knowledge.