Shloka 53
Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)
इति ते सर्वभूतानां सम्भव: कथितो मया । यथावत् सम्परिख्यातो गन्धर्वाप्सरसां तथा,राजन! इस प्रकार मैंने तुम्हें सम्पूर्ण भूतोंकी उत्पत्तिका वृत्तान्त बताया है। इसी तरह गन्धर्वों, अप्सराओं, नागों, सुपर्णों, रुद्रों, मरुद्गणों, गौओं तथा श्रीसम्पन्न पुण्यकर्मा ब्राह्मणोंके जन्मकी कथा भी भलीभाँति कही है
iti te sarvabhūtānāṁ sambhavaḥ kathito mayā | yathāvat samparikhyāto gandharvāpsarasāṁ tathā, rājan |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “ดังนี้เราได้เล่าแก่ท่านถึงกำเนิดแห่งสรรพสัตว์ทั้งปวงแล้ว และโดยลำดับอันสมควร เราได้บรรยายกำเนิดและสายสกุลของเหล่าคันธรรพและอัปสราด้วย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores orderly transmission of sacred history: origins and lineages should be narrated systematically (yathāvat), emphasizing completeness and reliability in itihāsa storytelling.
Vaiśampāyana, addressing the king, concludes a section of enumeration by stating he has already explained the origins of all beings and has also duly recounted the births of Gandharvas and Apsarases.