Shloka 14
Garuḍa, the Brāhmaṇa’s Release, and Kaśyapa’s Counsel
Gajakacchapa-ākhyāna Prelude
त्वं मुहूर्तस्तिथिस्त्वं च त्वं लवस्त्वं पुन: क्षण: । शुक्लस्त्वं बहुलस्त्वं च कला काष्ठा त्रुटिस्तथा । संवत्सरर्तवों मासा रजन्यश्न दिनानि च,“तुम मुहूर्त हो, तुम्हीं तिथि हो, तुम्हीं लव तथा तुम्हीं क्षण हो। शुक्लपक्ष और कृष्णपक्ष भी तुमसे भिन्न नहीं हैं। कला, काष्ठा और त्रुटि सब तुम्हारे ही स्वरूप हैं। संवत्सर, ऋतु, मास, रात्रि तथा दिन भी तुम्हीं हो
tvaṁ muhūrtas tithis tvaṁ ca tvaṁ lavas tvaṁ punaḥ kṣaṇaḥ | śuklas tvaṁ bahulas tvaṁ ca kalā kāṣṭhā truṭis tathā | saṁvatsarar̥tavo māsā rajanyaś ca dināni ca ||
ปิตามหะกล่าวว่า “ท่านคือมุหูรตะและท่านคือติถี; ท่านคือลวะและอีกทั้งท่านคือกษณะ. ท่านคือปักษ์สว่างและท่านคือปักษ์มืดด้วย. ท่านคือส่วนย่อยแห่งกาล—กะลา กาษฐา และตรุฏิ. ปี ฤดูกาล เดือน กลางคืน และกลางวัน—ล้วนเป็นท่านทั้งสิ้น.”
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the supreme reality addressed here is not merely within time but is identical with time and all its divisions. This frames ethical life as lived within a sacred order: the very calendar by which duties, vows, and rites are timed is an expression of the one all-pervading principle.
The speaker, titled ‘Pitāmaha’ (the Grandsire), is offering a hymn-like praise (stuti), describing the addressee as the embodiment of cosmic structures—especially time (from tiny instants up to years and seasons). The focus is devotional and metaphysical rather than action-driven.