Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

खाण्डवदाहोत्तर-वरप्रदानम्

Boons after the Khāṇḍava Burning

संदष्टदशनाश्षान्ये समुत्पेतुरनेकश: । ततस्ते$तीव घूर्णन्त: पुनरग्नौ प्रपेदिरे,कुछ जानवर दाँत कटकटाते, बार-बार उछलते-कूदते और अत्यन्त चक्कर काटते हुए फिर आगमें ही पड़ जाते थे

saṃdaṣṭa-daśanāś cānye samutpetur anekaśaḥ | tatas te 'tīva ghūrṇantaḥ punar agnau prapedire ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—สัตว์บางพวกกัดฟันแน่น กระโดดพรวดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่า แล้วเมื่อมึนงงจนหมุนคว้าง ก็พลัดตกกลับลงไปในกองเพลิงเดิมอีกครั้ง

संदष्टदशनाःhaving clenched/gnashing teeth
संदष्टदशनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंदष्ट-दशन
FormMasculine, Nominative, Plural
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
समुत्पेतुःleapt up / sprang up
समुत्पेतुः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√पत्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada
अनेकशःmany times / repeatedly
अनेकशः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस्
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अतीवexcessively / very much
अतीव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअतीव
घूर्णन्तःwhirling / reeling about
घूर्णन्तः:
Karta
TypeVerb
Root√घूर्ण्
FormMasculine, Nominative, Plural, Shatr (present active participle)
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अग्नौin/into the fire
अग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
प्रपेदिरेfell into / entered
प्रपेदिरे:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-√पद्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Atmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
agni (fire)
A
animals/creatures (unnamed)

Educational Q&A

The verse evokes the helplessness of beings caught in destructive conditions: panic and frantic effort do not necessarily lead to escape, highlighting the harsh consequences that unfold once one is trapped in a consuming force (symbolically, the results of harmful circumstances or actions).

Creatures in a conflagration react instinctively—clenching their teeth, repeatedly leaping, and whirling in confusion—only to fall back into the fire again, intensifying the scene’s pathos and terror.