Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Khāṇḍava-dāha: Strategic containment and Indra’s rain (Ādi Parva, Adhyāya 217)

एवं स कथयज्नेव निद्रया जनमेजय । कौन्तेयो5पि हृतस्तस्मिन्‌ शयने स्वर्गसंनिभे,जनमेजय! इस प्रकार बात करते-करते अर्जुन उस स्वर्गसदृश सुखदायिनी शय्यापर सो गये

evaṁ sa kathayann eva nidrayā janamejaya | kaunteyo 'pi hṛtas tasmin śayane svargasaṁnibhe ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ชนเมชยะ เมื่อเขาเล่าต่อไปเช่นนั้นเอง ความหลับก็ครอบงำเขา; แม้กุนตีบุตรอรชุนก็เคลิ้มหลับบนแท่นบรรทมอันรื่นรมย์ ประหนึ่งสวรรค์”

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कथयन्speaking, telling
कथयन्:
Karta
TypeVerb
Rootकथय् (कथ् + णिच्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
निद्रयाby sleep
निद्रया:
Karana
TypeNoun
Rootनिद्रा
FormFeminine, Instrumental, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
कौन्तेयःthe son of Kunti (Arjuna)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हृतःtaken away, carried off (overcome)
हृतः:
TypeVerb
Rootहृ (हर्)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
शयनेon the bed
शयने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशयन
FormNeuter, Locative, Singular
स्वर्ग-संनिभेheaven-like
स्वर्ग-संनिभे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस्वर्ग + संनिभ
FormNeuter, Locative, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
K
Kaunteya (Arjuna)
Ś
śayana (couch/bed)

Educational Q&A

The verse underscores a humane ethical rhythm within epic narration: even amid weighty events and discourse, the body’s limits are honored. Rest is not portrayed as negligence but as a natural, rightful pause—often enabled by comfort and hospitality—supporting steadiness and clarity for what follows.

Vaiśampāyana tells King Janamejaya that while speaking, Arjuna (Kaunteya) is gradually overcome by sleep and falls asleep on a splendid, heaven-like couch. The scene functions as a quiet transition, marking a pause in action and conversation.