Shloka 21
Indraprastha Prosperity and the Arjuna–Kṛṣṇa Yamunā Excursion (इन्द्रप्रस्थ-वैभवम् तथा यमुनाविहारः)
ईश्वरस्तोषित: पार्थ देवदेव उमापति: । स तस्मै भगवान् प्रादादेकैकं प्रसवं कुले,“उनके कोई पुत्र नहीं था, अतः उन्होंने पुत्रकी इच्छासे उत्तम तपस्या प्रारम्भ की। पार्थ! उन्होंने उस उग्र तपस्यासे पिनाकधारी देवाधिदेव महेश्वरको संतुष्ट कर लिया। तब देवदेवेश्वर भगवान् उमापति उन्हें वरदान देते हुए बोले--“तुम्हारे कुलमें एक-एक संतान होती जायगी”
vaiśampāyana uvāca | īśvaras toṣitaḥ pārtha devadeva umāpatiḥ | sa tasmai bhagavān prādād ekaikaṃ prasavaṃ kule |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ ปารถะ พระมหาเทวะ ผู้เป็นเทพเหนือเทพทั้งปวง อุมาปติ ผู้ทรงพินากะ ทรงพอพระทัยแล้ว ครั้นแล้วพระผู้เป็นเจ้าประทานพรแก่เขาว่า ‘ในวงศ์ของเจ้า จะมีบุตรสืบสายทีละหนึ่ง—แต่ละชั่วคนมีเพียงหนึ่งเดียว’”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical-religious idea that disciplined austerity (tapas) and sincere devotion can win divine favor, and that divine gifts (boons) shape the continuity and responsibilities of a lineage.
Śiva (Devadeva, Umāpati) becomes pleased and grants a boon to a petitioner: the petitioner’s family line will continue through successive births occurring ‘one by one’ in the lineage (i.e., a single offspring at a time, ensuring continuation).