Shloka 29
सुभद्राहरणम्
Subhadrā-haraṇa: Arjuna’s Taking of Subhadrā and the Dvārakā Assembly’s Response
कथमित्यब्रवीद् वाचा शोकार्त: सज्जमानया । युधिष्ठिरो गुडाकेशं भ्राता भ्रातरमच्युतम्,अर्जुनके मुखसे सहसा यह अप्रिय वचन सुनकर धर्मराज शोकातुर होकर लड़खड़ाती हुई वाणीमें बोले--'ऐसा क्यों करते हो?” इसके बाद राजा युधिष्ठिर धर्ममर्यादासे कभी च्युत न होनेवाले अपने भाई गुडाकेश धनंजयसे फिर दीन होकर बोले--“अनघ! यदि तुम मुझको प्रमाण मानते हो, तो मेरी यह बात सुनो--
katham ity abravīd vācā śokārtaḥ sajjamānayā | yudhiṣṭhiro guḍākeśaṃ bhrātā bhrātaram acyutam ||
ยุธิษฐิระผู้ถูกความโศกครอบงำ ตรัสกับพี่น้องของพระองค์คือกุฑาเกศะ (อรชุน) ด้วยเสียงสั่นว่า “เหตุใดเจ้าจึงทำเช่นนี้?” แม้ได้ยินถ้อยคำอันไม่น่าฟัง พระราชาผู้มั่นคงในขอบเขตแห่งธรรมะก็ยังตรัสต่อด้วยความอ่อนน้อม เพื่อชักนำให้น้องชายยึดถือความประพฤติอันชอบ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in grief and provocation, one should speak with restraint and within dharma, addressing wrongdoing through reasoned, ethically grounded counsel rather than anger.
After hearing an unpleasant statement, Yudhiṣṭhira—shaken with sorrow—turns to his brother Arjuna (Guḍākeśa) and questions his conduct (“Why?”), preparing to urge him toward a dharma-consistent course.