Shloka 19
सुभद्राहरणम्
Subhadrā-haraṇa: Arjuna’s Taking of Subhadrā and the Dvārakā Assembly’s Response
अनुप्रवेशे राज्ञस्तु वनवासो भवेन्मम । सर्वमन्यत् परिद्वतं धर्षणात् तु महीपते:,“राजाकी उपस्थितिमें घरके भीतर प्रवेश करनेपर मुझको वनमें निवास करना होगा। इसमें महाराजके तिरस्कारके सिवा और सारी बातें तुच्छ होनेके कारण उपेक्षणीय हैं
anupraveśe rājñas tu vanavāso bhaven mama | sarvam anyat paridvataṁ dharṣaṇāt tu mahīpateḥ ||
หากข้าพเจ้าเข้าไปต่อหน้าพระราชา ชะตาของข้าพเจ้าคือการเนรเทศไปอยู่ป่า นอกจากการดูหมิ่นจากพระมหากษัตริย์แล้ว สิ่งอื่นล้วนเล็กน้อย จึงควรละไว้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic stance: when royal displeasure or insult is at stake, one should treat lesser considerations as negligible and accept the prescribed consequence (here, forest-exile) rather than compromise propriety or self-respect.
A speaker (reported by Vaiśampāyana) states that entering the king’s inner presence would trigger the penalty of living in the forest; therefore, aside from the king’s affront, all other matters are deemed trivial and unworthy of attention.