Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)

रम्याश्न विविधास्तत्र पुष्करिण्यो वनावृता: । तडागानि च रम्याणि बृहन्ति सुबहूनि च,वहाँ वनसे घिरी हुई भाँति-भाँतिकी रमणीय पुष्करिणियाँ और सुरम्य एवं विशाल बहुसंख्यक तड़ाग बड़े सुन्दर जान पड़ते थे

ramyāś ca vividhās tatra puṣkariṇyo vanāvṛtāḥ | taḍāgāni ca ramyāṇi bṛhanti subahūni ca ||

วายุกล่าวว่า “ที่นั่นมีสระบัวอันงดงามหลากชนิด ถูกโอบล้อมด้วยพงไพร และยังมีบึงใหญ่จำนวนมาก—รื่นรมย์ กว้างขวาง และงามยิ่งนัก”

रम्याःbeautiful, charming
रम्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootरम्य
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधाःvarious, of many kinds
विविधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
FormFeminine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
पुष्करिण्यःlotus-ponds, tanks
पुष्करिण्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्करिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
वनावृताःcovered/surrounded by forest
वनावृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवन-आवृत
FormFeminine, Nominative, Plural
तडागानिponds, reservoirs
तडागानि:
Karta
TypeNoun
Rootतडाग
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
रम्याणिbeautiful
रम्याणि:
Karta
TypeAdjective
Rootरम्य
FormNeuter, Nominative, Plural
बृहन्तिlarge, great
बृहन्ति:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
FormNeuter, Nominative, Plural
सुबहूनिvery many, numerous
सुबहूनि:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-बहु
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
पुष्करिणी (puṣkariṇī, lotus-ponds)
वन (forest)
तडाग (taḍāga, tanks/ponds)

Educational Q&A

The verse highlights the harmony and abundance of the natural world—forests, lotus-ponds, and vast tanks—implying an auspicious environment that supports serenity, restraint, and dharmic reflection.

Vāyu is describing a particular region encountered in the story, emphasizing its scenic features: forest-girt lotus-ponds and many large, beautiful water-reservoirs.