Shloka 47
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
सरोभिरतिरम्यैश्व पद्मोत्पलसुगन्धिभि: । हंसकारण्डवयुतैश्व॒क्रवाकोपशोभितै:,मनोहर चित्रशालाओं तथा राजाओंकी विहारयात्राके लिये निर्मित हुए कृत्रिम पर्वतोंसे भी वे उद्यान बड़ी शोभा पा रहे थे। उत्तम जलसे भरी हुई अनेक प्रकारकी बावलियाँ तथा कमल और उत्पलकी सुगन्धसे वासित अत्यन्त रमणीय सरोवर जहाँ हंस, कारण्डव तथा चक्रवाक आदि पक्षी निवास करते थे, उन उद्यानोंकी शोभा बढ़ा रहे थे
sarobhir atiramyaiś ca padmotpalasugandhibhiḥ | haṃsakāraṇḍavayutaiś cakravākopaśobhitaiḥ ||
วายุกล่าวว่า “อุทยานเหล่านั้นยิ่งงามขึ้นด้วยสระน้ำอันรื่นรมย์ยิ่งนัก หอมกรุ่นด้วยดอกบัวและบัวสีน้ำเงิน มีหงส์และนกการัณฑวะชุมนุม และประดับด้วยนกจักรวากา”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds an ethical-aesthetic ideal: prosperity and power are shown as refined when harmonized with a well-ordered, life-sustaining natural world—fragrant waters, flourishing lotuses, and protected birdlife—suggesting responsible enjoyment rather than destructive excess.
Vāyu describes the splendour of gardens and their lakes, emphasizing sensory beauty (fragrance, water, birds) to convey the richness and cultivated grandeur of the setting being narrated.