Shloka 45
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
Devanagari script
मत्तबर्हिणसंघुष्टकोकिलैश्न सदामदै: । गृहैरादर्शविमलैरविंविधैश्व लतागृहै:,मतवाले मयूरोंके केकारव तथा सदा उन्मत्त रहनेवाली कोकिलोंकी काकली वहाँ गूँजती रहती थी। उन उद्यानोंमें दर्पणके समान स्वच्छ क्रीड़ाभवन तथा नाना प्रकारके लतामण्डप बनाये गये थे
Translation
เสียงร้องของนกยูงอันกำเริบ และเสียงขันของนกโกกิลาผู้เคลิบเคลิ้มอยู่เนืองนิตย์ ก้องกังวาน ณ ที่นั้น ในอุทยานมีเรือนสำราญอันใสสะอาดดุจกระจก และศาลาเถาวัลย์หลากรูปแบบสร้างไว้
Word by Word
मत्तबर्हिणसंघुष्टresounding with intoxicated peacocks
मत्तबर्हिणसंघुष्ट:
Karana
TypeAdjective
Rootमत्त-बर्हिन्-संघुष्ट
FormNeuter, Instrumental, Plural
कोकिलैःby cuckoos
कोकिलैः:
Karana
TypeNoun
Rootकोकिल
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
मदैःwith intoxications / with exuberance
मदैः:
Karana
TypeNoun
Rootमद
FormMasculine, Instrumental, Plural
गृहैःwith houses / pavilions
गृहैः:
Karana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Instrumental, Plural
आदर्शविमलैःmirror-like and spotless
आदर्शविमलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootआदर्श-विमल
FormNeuter, Instrumental, Plural
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लतागृहैःwith vine-bowers / creeper-arbors
लतागृहैः:
Karana
TypeNoun
Rootलता-गृह
FormNeuter, Instrumental, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes