Shloka 34
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
तल्पैश्नाभ्यासिकैर्युक्ते शुशुभे योधरक्षितम् । तीक्ष्णाडकुशशतघ्नीभिर्यन्त्रजालैश्व शोभितम्,जिनमें अस्त्र-शस्त्रोंका अभ्यास किया जाता था, ऐसी अनेक अट्टालिकाओंसे युक्त और योद्धाओंसे सुरक्षित उस नगरकी शोभा देखते ही बनती थी। तीखे अंकुशों (बर्छों), शतघ्नियों (तोपों) और अन्यान्य युद्धसम्बन्धी यन्त्रोंक॒ जालसे वह नगर शोभा पा रहा था
talpaiś cābhyāsikair yukte śuśubhe yodharakṣitam | tīkṣṇāḍakuśaśataghnībhir yantrajālaiś ca śobhitam ||
พระวายุตรัสว่า “นครนั้นรุ่งเรืองยิ่งนัก มีชานสูงและลานฝึกศัสตรามากมาย มีนักรบช่ำชองคุ้มกัน และประดับด้วยหมู่กลศึกเป็นแถวเป็นแนว—ทั้งอังกุศและหอกอันคมกริบ ศตฆนีอาวุธพุ่ง และเครื่องกลศึกอื่น ๆ ที่ร้อยโยงกัน ความงามของนครอยู่ที่ความพร้อมเพรียงและการเฝ้าระวังอันเข้มแข็ง”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal of vigilant protection through disciplined training and responsible preparedness: a polity’s beauty is not mere luxury, but the ordered readiness that safeguards its people.
Vāyudeva describes the impressive defenses of a city—training platforms, warrior-guards, and formidable defensive weapons and machines—emphasizing its fortified, well-organized character.