Shloka 3
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
यदा तु मन्यते वीर: कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । भीमसेनार्जुनौ चैव यमौ च पुरुषर्षभौ,महात्मा पाण्डवोंका अपने नगरमें जाना भी अत्यन्त उचित ही है। तथापि मेरे लिये अपने मुखसे इन्हें जानेके लिये कहना उचित नहीं है। यदि कुन्तीकुमार वीरवर युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन और नरश्रेष्ठ नकुल-सहदेव जाना उचित समझें तथा धर्मज्ञ बलराम और श्रीकृष्ण पाण्डवोंका वहाँ जाना उचित समझते हों तो ये अवश्य वहाँ जायाँ; क्योंकि ये दोनों पुरुषसिंह सदा इनके प्रिय और हितमें लगे रहते हैं
yadā tu manyate vīraḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | bhīmasenārjunau caiva yamau ca puruṣarṣabhau ||
ทฺรุปทะกล่าวว่า “เมื่อยุธิษฐิระ บุตรแห่งกุนตีผู้กล้าหาญ พร้อมด้วยภีมเสนและอรชุน และฝาแฝดผู้เป็นดุจโคอันประเสริฐ—นกุลกับสหเทว—เห็นว่าการกลับสู่นครของตนเป็นทางอันควร และเมื่อพระพลรามกับพระศรีกฤษณะผู้รู้ธรรมก็เห็นว่าทางนั้นเหมาะสมไซร้ ก็จงให้เขาไปยังที่นั้นโดยแน่นอนเถิด เพราะบุรุษดุจสิงห์ทั้งสองย่อมอุทิศตนอยู่เสมอเพื่อสิ่งอันเป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่ปาณฑพทั้งหลาย แม้เราก็เห็นว่าการกลับนั้นเหมาะสมยิ่ง แต่ก็ไม่สมควรที่เราจะกล่าวด้วยวาจาของตนเองให้เขาออกเดินทาง”
दुपद उवाच
Educational Q&A
Ethical restraint and propriety in counsel: even when a course seems right, a king like Drupada avoids directly urging honored guests/allies to leave; instead he defers to the Pāṇḍavas’ own judgment and to trusted dharma-guides (Balarāma and Kṛṣṇa), emphasizing decisions grounded in dharma and well-wishing counsel.
Drupada reflects on whether the Pāṇḍavas should return to their own city. He states that if Yudhiṣṭhira and his brothers consider it proper—and if Balarāma and Kṛṣṇa also approve—then they should go, since those two consistently act for the Pāṇḍavas’ welfare; yet Drupada himself hesitates to be the one to tell them to depart.