Shloka 2
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
गमन॑ चापि युक्त स्याद् दृढमेषां महात्मनाम् | न तु तावन्मया युक्तमेतद् वक्तुं स्वयं गिरा,महात्मा पाण्डवोंका अपने नगरमें जाना भी अत्यन्त उचित ही है। तथापि मेरे लिये अपने मुखसे इन्हें जानेके लिये कहना उचित नहीं है। यदि कुन्तीकुमार वीरवर युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन और नरश्रेष्ठ नकुल-सहदेव जाना उचित समझें तथा धर्मज्ञ बलराम और श्रीकृष्ण पाण्डवोंका वहाँ जाना उचित समझते हों तो ये अवश्य वहाँ जायाँ; क्योंकि ये दोनों पुरुषसिंह सदा इनके प्रिय और हितमें लगे रहते हैं
gamanaṃ cāpi yuktaṃ syād dṛḍham eṣāṃ mahātmanām | na tu tāvan mayā yuktam etad vaktuṃ svayaṃ girā ||
ทฺรุปทะกล่าวว่า “สำหรับมหาบุรุษเหล่านี้ การออกเดินทางกลับสู่นครของตนย่อมเหมาะสมมั่นคงนัก แต่สำหรับเราแล้ว ไม่สมควรที่จะกล่าวด้วยวาจาของตนเองให้เขาไป หากบุตรแห่งกุนตี—ยุธิษฐิระ ภีมเสน อรชุน และนรผู้ประเสริฐ นกุลกับสหเทว—เห็นว่าควรไป และหากพระพลรามกับพระศรีกฤษณะผู้รู้ธรรมก็เห็นว่าการไปนั้นเหมาะสมไซร้ ก็จงให้เขาไปโดยแน่นอนเถิด เพราะบุรุษดุจสิงห์ทั้งสองนั้นย่อมอุทิศตนอยู่เสมอเพื่อสิ่งอันเป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่ปาณฑพทั้งหลาย”
दुपद उवाच
Educational Q&A
Even when an action is objectively proper, one should consider one’s role and ethical boundaries: Drupada feels it is not fitting for him to directly instruct the Pāṇḍavas to leave, so he defers to their own judgment and to trusted dharma-guides (Balarāma and Kṛṣṇa) who seek their welfare.
Drupada acknowledges that the Pāṇḍavas’ departure to their own city is appropriate, but he refrains from personally telling them to go. He states that if the Pāṇḍavas themselves, along with Balarāma and Kṛṣṇa, consider it right, then they should certainly depart, since those two allies consistently act for the Pāṇḍavas’ benefit.