Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Tilottamā, Sunda–Upasunda, and the Pāṇḍava Samaya (Ādi Parva 204)

यस्मिन्‌ धृतिरनुक्रोश: क्षमा सत्यं पराक्रम: । नित्यानि पाण्डवे ज्येष्ठे स जीयेत रणे कथम्‌,जिन ज्येष्ठ पाण्डव युधिष्ठिरमें धैर्य, दया, क्षमा, सत्य और पराक्रम आदि गुण नित्य निवास करते हैं, उन्हें रणभूमिमें कैसे हटाया जा सकता है?

yasmin dhṛtir anukrośaḥ kṣamā satyaṃ parākramaḥ | nityāni pāṇḍave jyeṣṭhe sa jīyeta raṇe katham ||

วิทุระกล่าวว่า “ในยุธิษฐิระ ผู้เป็นพี่ใหญ่แห่งปาณฑพ ความมั่นคง เมตตา อภัย ความสัตย์ และวีรภาพ สถิตอยู่เป็นนิตย์ แล้วเขาจะถูกพิชิตในสนามรบได้อย่างไร?”

यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Locative, Singular
धृतिःsteadfastness
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
अनुक्रोशःcompassion
अनुक्रोशः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुक्रोश
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षमाforbearance
क्षमा:
Karta
TypeNoun
Rootक्षमा
FormFeminine, Nominative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
पराक्रमःvalor
पराक्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यानिever-present (as qualities)
नित्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य
FormNeuter, Nominative, Plural
पाण्डवेin the Pandava
पाण्डवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Locative, Singular
ज्येष्ठेin the eldest
ज्येष्ठे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जीयेतcould be conquered
जीयेत:
Karma
TypeVerb
Rootजि
FormOptative (Vidhi-lin), Atmanepada, 3rd, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्

विदुर उवाच

V
Vidura
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

Vidura presents moral excellence as a form of invincibility: enduring virtues—fortitude, compassion, forgiveness, truth, and valor—make a righteous leader difficult to defeat, not only physically but also in legitimacy and moral standing.

Vidura is offering counsel by praising the eldest Pāṇḍava, Yudhiṣṭhira, emphasizing that his constant virtues render him formidable; the statement functions as an argument against underestimating or opposing him in conflict.